„Urodziłam się w Polsce wystawiałam dużo i zawsze tam gdzie nie chciałam wystawiać tam gdzie chciałabym wystawiać nigdy nie wystawiałam wyjeżdżałam podróżowałam występowałam wyjeżdżałam tam gdzie chciałam wyjechać z ważnych artystycznych powodów podróżowałam wszystkimi dostępnymi środkami lokomocji jak najdalej występowałam na plażach w galeriach i na video budowałam przenosiłam powtarzałam coś tam budowałam modele teoretyczne pojęć jakichś tam przenosiłam linię graniczną na księżyc i gdzieś tam powtarzałam zawsze te same banalne zdania o sztuce i rzeczywistości albo zawsze tę samą banalną prawdę o sztuce pisałam oczywistości o czymś tam brałam udział w wystawach w Polsce, Rumunii, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Jugosławii podróżowałam na Syberię do Wielkiej Brytanii na Maltę do Włoch, Jugosławii, Francji.”
To głos Barbary Kozłowskiej (1940–2008) o niej samej. W takiej formie – jako swoisty tekst-obiekt, czyli autobiogram – artystka często włączała go do swoich wystaw. Zawierał refleksje o tym, co dla niej najistotniejsze: ruchu, podróży, przestrzeni i swobodzie jej przemierzania.
Barbara Kozłowska należała do grona pionierów polskiego performance, związana była z wrocławskim środowiskiem awangardowym, jednym z najbardziej dynamicznych i nowatorskich w tamtym czasie. Choć studiowała na Wydziale Ceramiki (w pracowni malarstwa architektonicznego), szybko porzuciła tradycyjne media i skupiła się na działaniach ulotnych i efemerycznych.
Przyszła na świat w Tarnobrzegu, dokąd jej rodzinę przesiedlono po wybuchu II wojny światowej. Tragiczne doświadczenia wojenne odcisnęły piętno na jej życiu – w 1940 roku ojciec zginął w obozie koncentracyjnym w Dachau, a jeden z braci, działacz podziemia, również został tam uwięziony. Kozłowska nosiła w pamięci zarówno dramatyczny początek swojego życia, jak i ciężkie lata powojenne, dostrzegając, jak brutalnie polityka ingeruje w los jednostki. Nie godziła się na ograniczenia totalitarnego państwa, które utrudniało jej podróże i samodzielne decyzje. Podróż – utożsamiana przez nią z wolnością – stała się centralnym motywem jej twórczości, materializującym się w wieloletnim projekcie Linia graniczna. Od 1967 roku artystka wyznaczała na globie kolejne punkty, tworząc wyobrażoną linię biegnącą przez Ziemię aż do Księżyca. Realizowała to, pokonując przeszkody natury formalnej i politycznej, odwiedzając rozmaite miejsca i zostawiając w nich ślad – w formie stożków z piasku lub kamieni, a czasem tylko dokumentując swoją obecność. Bogaty materiał z tych podróży – fotografie, mapy, bilety, notatki na serwetkach – stawał się integralną częścią dzieła. Kozłowska przywiązywała szczególną wagę do dokumentacji, traktując ją jako równorzędny element sztuki. Świadczy o tym jej obszerne archiwum, obejmujące również różne wersje autobiogramów, które same w sobie miały charakter artystycznego gestu i formy samookreślenia.
Tego rodzaju gesty emancypacyjne pojawiały się często w jej działaniach performatywnych. W pracy Arytmia (1980) artystka wskazując kolejne części swojego ciała, podkreślała własną tożsamość płciową, zaś w performansie Punkt widzenia (1978), z udziałem kamer wideo, akcentowała swoją obecność w przestrzeni. Można to odczytać także symbolicznie – jako próbę wyznaczenia miejsca w świecie sztuki, zdominowanym przez mężczyzn.
Choć Kozłowska dystansowała się od feminizmu, jej realizacje należą dziś do najciekawszych kobiecych, a zarazem uniwersalnych gestów w polskiej sztuce, otwierających nowe możliwości interpretacyjne.
Wystawa Places for Deliberation to pierwsza prezentacja jej twórczości w Słowenii. Zgromadzono na niej wybrane najważniejsze prace z prywatnego archiwum artystki, przechowywanego we Wrocławiu.
Miejsce i data
Mala galerija Banke Slovenije
Slovenska cesta 35, Lublana, Słowenia
3–30 października 2025
Osoby kuratorskie
Kuratorka wystawy: Marika Kuźmicz
Kuratorka programu performatywnego z Polski: Agnieszka Chodysz-Foryś
Kuratorzy programu performatywnego ze Słowenii: Ana Grobler i Sebastian Krawczyk
Współpraca programowa: Iva Kovač, Hana Čeferin, Adam Parol
Koordynatorka: Marharyta Rubanenko
Patronat honorowy
Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Łukasz Paprotny – Chargé d'affaires a.i. Rzeczypospolitej Polskiej w Lublanie
Organizator
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego
www.okis.pl
Współorganizatorzy
Mala galerija Banke Slovenije (MGBS)
www.mgbs.si
Mesto žensk
www.cityofwomen.org
Kulturno umetniško društvo
Mreža (KUD Mreža)
www.kudmreza.org
Fundacja Arton
www.fundacjaarton.pl
Partner
Ambasada Republiki Polskiej w Ljubljanie
Projekt współfinansowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej ze środków Funduszu Promocji Kultury oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Wystawa jest częścią Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Współczesnej – Miasto Kobiet w Lublanie
Wystawie towarzyszył będzie program performatywny
04.10.2025
godzina 11.00 – oprowadzania kuratorskie po wystawie
godzina 12.00 – performance Anny Kalwajtys “Line”
16.10.2025
godzina 17.00 – oprowadzanie po wystawie Ivy Kovač
godzina 17.30 – performance Lučka Centa “ved'ma”
23.10.2025
godzina 17.00 – oprowadzanie po wystawie Hany Ceferin
godzina 17.30 – performance Iva Suhadolnik “The tape”
30.10.2025
godzina 17.00 – oprowadzanie po wystawie Agnieszki Chodysz-Foryś
godzina 17.30 – performance Anity Wach performance “68 Toasts to a Flawed Heart”
